Corticoid là gì? Công dụng, tác hại và những lưu ý khi sử dụng

Corticoid là một hoạt chất có tác dụng chống viêm, ức chế hệ miễn dịch được sử dụng trong một số loại thuốc phổ biến hiện nay. Corticoid thường có tác dụng dược lý và mang lại hiệu quả điều trị nhanh nên thường được dùng khá nhiều. Tuy nhiên, việc lạm dụng Corticoid có thể gây ra một số tác dụng phụ nguy hiểm tác động xấu đến sức khỏe.

Corticoid là gì?

Corticoid (glucocorticoid) thường được sử dụng giống như một loại thuốc kháng viêm cho các bệnh lý khác nhau. Bên cạnh đó, Corticoid còn đem lại công dụng ức chế hệ miễn dịch và thường được dùng để điều trị các bệnh như vảy nến, mề đay, sốc phản vệ, dị ứng, bệnh về viêm da dị ứng, thấp khớp hoặc viêm đa khớp… Ngoài ra, Corticoid cũng có thể được bác sĩ kê đơn để hỗ trợ điều trị một số bệnh lý về mắt, tiêu hóa hoặc bệnh về máu.

Corticoid là gì?
Corticoid là gì?

Corticoid được sử dụng trong điều trị bệnh được so sánh có tác dụng tương tự như một loại hormone thường được sinh ra ở tuyến thượng thận. Corticoid có tác dụng tốt tuy nhiên bạn chỉ nên sử dụng khi có sự chỉ định trực tiếp từ bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý sử dụng hoặc dùng quá liều lượng cho phép của bác sĩ vì nó có thể gây ra những ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của bạn.

Corticoid thường có trong những loại thuốc nào?

Corticoid có thể ứng dụng trong cả các loại thuốc và mỹ phẩm. Vậy Corticoid là thuốc gì? Khi được sử dụng trong điều trị thì Corticoid thường có trong những loại thuốc chứa các thành phần như beclomethasone, fluticasone, dexamethasone, hydrocortisone,  prednisone, betamethasone, methylprednisolone, triamcinolone, fluocinolone, prednisolone…

Các nhóm thuốc chứa Corticoid được sản xuất dưới nhiều dạng khác nhau. Cụ thể là:

  • Dạng thuốc tiêm trực tiếp vào trong các khớp cơ và mạch máu
  • Các loại thuốc uống dạng viên
  • Thuốc dạng kem, gel bôi, thuốc mỡ… dùng để điều trị tại chỗ
  • Dạng thuốc hít qua miệng (thuốc trị hen suyễn)
  • Thuốc dưới dạng dung dịch dùng cho các máy khí dung
  • Thuốc dạng xịt mũi, thuốc nhỏ mắt
Corticoid được ứng dụng dưới nhiều dạng thuốc khác nhau
Corticoid được ứng dụng dưới nhiều dạng thuốc khác nhau

Với bất kỳ dạng thuốc Corticoid, bạn cũng cần sử dụng theo đúng yêu cầu của bác sĩ để có được hiệu quả điều trị tốt nhất. Khi dùng, bạn cũng nên chú ý đến các thành phần khác có trong thuốc để hạn chế các tác dụng phụ không mong muốn.

Tác dụng, chỉ định sử dụng

Thuốc chứa Corticoid sẽ đi vào cơ thể theo nhiều đường khác nhau và được hấp thụ chủ yếu qua máu. Nhóm thuốc Corticoid có tác dụng tiêu viêm, kháng khuẩn, ức chế hệ miễn dịch để ngăn ngừa bệnh tật

Nhóm thuốc Corticoid thường được sử dụng trong các trường hợp cụ thể là:

  • Điều trị các loại bệnh tự miễn như Lupus ban đỏ, viêm khớp dạng thấp… Đây là những bệnh lý khiến hệ miễn dịch bị suy yếu và tấn công ngược lại vào các cơ quan khỏe mạnh khác trong cơ thể.
  • Ngăn ngừa buồn nôn và nôn: Nhóm thuốc Corticoid có thể được chỉ định sử dụng kết hợp cùng một số loại thuốc khác để giảm đi cảm giác buồn nôn và nôn do người bệnh dùng thuốc điều trị ung thư.
  • Dùng trong các trường hợp bị dị ứng nặng và cần dùng trong thời gian ngắn để giảm nhanh các triệu chứng khó chịu.
  • Giảm nhanh các cơ hen suyễn và điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính.
  • Dùng thay thế cho hormone tuyến thượng thận khi bộ phận này không thể sản sinh ra lượng hormone cần thiết để duy trì chức năng hoạt động bình thường.
  • Sử dụng để điều trị và giảm tình trạng viêm đau xương khớp do Gout.
  • Nhóm thuốc Corticoid cũng được chỉ định sử dụng để dự phòng thải ghép, dự phòng hệ miễn dịch tấn công vào các cơ quan vừa ghép như gan, thận…
Corticoid thường được sử dụng trong điều trị nhiều bệnh lý khác nhau
Corticoid thường được sử dụng trong điều trị nhiều bệnh lý khác nhau
  • Chữa trị một số bệnh lý ngoài da phổ biến như vảy nến, chàm da, phát ban, eczema, kích ứng da do côn trùng đốt…
  • Sử dụng trong một số loại mỹ phẩm dùng trong điều trị mụn trứng cá, nám da, tàn nhang hoặc làm trắng da.

Tác hại của việc lạm dụng Corticoid

Corticoid nếu sử dụng đúng cách thì rất tốt cho sức khỏe, tuy nhiên nó sẽ trở thành chất đối với da nếu bạn lạm dụng nó. Thông thường các bác sĩ sẽ chỉ định sử dụng những loại thuốc chứa Corticoid trong khoảng 1 – 2 tuần và sẽ không để lại tác dụng phụ nào với sức khỏe. Trong một số trường hợp, với những người có cơ thể nhạy cảm thì có thể gặp phải một số triệu chứng nhẹ như mất ngủ, kích ứng dạ dày, tăng cảm giác ngon miệng.

Không ít người do tính chất bệnh lý hoặc do không ý thức được mức độ nguy hiểm của loại thuốc này nên thường xuyên sử dụng Corticoid liên tục trong thời gian dài. Điều này có thể dẫn đến những tác dụng phụ gây nguy hại trực tiếp đến sức khỏe.

Một số tác dụng phụ thường gặp khi bạn lạm dụng sản phẩm chứa Corticoid là:

  • Gây ra tình trạng đau thượng vị, viêm loét dạ dày tá tràng, viêm tụy và một số vấn để về tiêu hóa khác.
  • Phù nề, tăng cân do cơ thể bị giữ nước, chân tay teo lại nhưng mặt lại sưng phù do tích nước (hội chứng Cushing).
  • Gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị giác, dẫn đến nguy cơ đục thủy tinh thể và tăng nhãn áp cao…
  • Tăng huyết áp, đái tháo đường ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.
  • Hạ kali trong máu, gia tăng nguy cơ đột quỵ.
  • Làm suy giảm nghiêm trọng sức đề kháng của cơ thể.
  • Da mặt mọc nhiều mụn trứng cá, da teo nhăn nheo như người già, da nhiễm Corticoid Đây là tình trạng dễ gặp trong giai đoạn hiện nay, đặc biệt là ở các chị em phụ nữ. Do nhu cầu làm đẹp nên họ thường xuyên sử dụng một số loại mỹ phẩm chứa Corticoid có tác dụng trị mụn, nám, tàn nhang và làm trắng da… Dùng liên tục trong thời gian dài khiến da bị tổn thương và bào mòn nghiêm trọng.
Lạm dụng thuốc Corticoid có thể gây ảnh hưởng xấu đến tâm lý người bệnh
Lạm dụng thuốc Corticoid có thể gây ảnh hưởng xấu đến tâm lý người bệnh
  • Tác động trực tiếp đến hệ thần kinh, rối loạn trí nhớ, gây tâm lý căng thẳng, mệt mỏi.
  • Khiến các vết thương chậm lành, da dễ bị bầm tím khi bị tác động nhẹ.
  • Sử dụng Corticoid sẽ gây ức chế sự phát triển xương sụn, khiến trẻ chậm lớn và khó phát triển chiều cao, gây loãng xương, thậm chí còn có thể dẫn đến hoại tử xương  và teo cơ nếu dùng thuốc liên tục trong thời gian dài.

Đặc biệt, nếu quá lạm dụng vào Corticoid sẽ khiến bạn phải đối mặt với nguy cơ bị teo tuyến thượng thận rất cao. Bởi lẽ, nhóm thuốc Corticoid thường tiết ra loại hormone hỗ trợ để tránh việc tuyến thượng thận phải bài tiết quá mức. Dùng thuốc quá lâu sẽ khiến tuyến thượng thận ngừng hoạt động và thận không thể sản sinh hormone được như trước.

Những lưu ý để sử dụng đúng cách

Tùy vào từng mục đích sử dụng, mỗi người sẽ được các bác sĩ chỉ định các liều lượng thuốc cụ thể dùng trong một khoảng thời gian nhất định. Với mỗi loại thuốc, bạn cũng cần tuân thủ theo đúng yêu cầu của bác sĩ và lưu ý một số điều sau để hạn chế tối đa những tác dụng phụ không đáng có.

1. Dùng thuốc dạng uống

Khi dùng thuốc Corticoid để trị buồn nôn và đau dạ dày, bạn cần tránh sử dụng các loại đồ uống có cồn vì thuốc Corticoid có thể tác dụng với cồn và gây ra một số tác dụng phụ không tốt cho sức khỏe. Và bạn có thể dùng thuốc cùng với thức ăn để tăng khả năng hấp thụ cho cơ thể. Không nhai, nghiền nát thuốc mà nên nuốt trọn cả viên thuốc.

Bạn cũng lưu ý khi dùng thuốc Corticoid dạng uống tuyệt đối không nên đột ngột ngừng sử dụng. Bởi nếu bạn đang dùng liên tục trong thời gian dài, việc ngừng thuốc có thể khiến cơ thể gặp phải một số tác dụng phụ nghiêm trọng. Do đó, bạn cần tham khảo ý kiến của bác sĩ để có được giải pháp xử lý phù hợp.

2. Dùng thuốc Corticoid dạng kem bôi, thuốc mỡ

Đây là loại thuốc thường được sử dụng trong điều trị các bệnh lý ngoài da. Khi bôi, bạn chỉ nên bôi một lớp thuốc mỏng để da có thể thích ứng tốt, lưu ý không bôi thuốc nên những vùng da bị trầy xước, không dùng băng bịt kín vùng da bôi thuốc.

3. Dùng thuốc Corticoid dạng hít

Thường dùng cho những bệnh nhân bị hen suyễn. Bạn chỉ cần thực hiện đúng kỹ thuật xịt hít mà bác sĩ yêu cầu và súc miệng sau khi dùng thuốc thì sẽ hạn chế được các tác dụng phụ của thuốc.

Sử dụng thuốc Corticoid dạng hít đúng theo hướng dẫn của bác sĩ
Sử dụng thuốc Corticoid dạng hít đúng theo hướng dẫn của bác sĩ

4. Dùng thuốc dạng tiêm và dạng dung dịch chạy máy

Với 2 dạng thuốc này, bạn cần sử dụng dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ để có thể hạn chế những tác dụng phụ không mong muốn và để giải quyết kịp thời những tình huống không may xảy ra.

Vừa rồi là những thông tin về Corticoid và những công dụng, tác hại cùng những lưu ý khi sử dụng loại thuốc này mà bạn cần phải để ý. Mong rằng thông qua bài viết, bạn có thể hiểu được chính xác về loại thuốc này, từ đó biết được cách sử dụng phù hợp để có được hiệu quả điều trị tốt nhất.

Ngày đăng: 23/06/2020 - Cập nhật lúc: 7:40 AM , 24/06/2020

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.