Tổ đỉa

Đã được tư vấn chuyên môn bởi Thầy thuốc ưu tú, Bác sĩ CKII Lê Phương | Chuyên Khoa: Da liễu | Nơi công tác: Trung tâm da liễu đông y Việt Nam
Theo dõi Trung tâm da liễu Đông y Việt Nam goole news

Tổ đỉa là một bệnh viêm da gặp phổ biến ở mọi đối tượng. Bệnh đặc trưng bởi các mụn nước ở bàn chân, bàn tay, khó vỡ, khu trú ở sâu biểu bì da, gây ngứa dữ dội và dai dẳng. Tuy không nguy hiểm đến tính mạng nhưng bệnh lại ảnh hưởng tới sinh hoạt, giảm chất lượng cuộc sống và mất thẩm mỹ cho người bệnh. Theo đó, bạn cần nắm chắc những triệu chứng điển hình của bệnh, nguyên nhân cũng như cách điều trị, phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe của mình được tốt nhất.

Tổ đỉa là gì

Tổ đỉa hay chàm tổ đỉa (tên tiếng Anh: Dyshidrosis) là một thể đặc biệt của bệnh Chàm - Eczema. Đây là một dạng viêm da mãn tính, biểu hiện đặc trưng là các mụn nước nằm sâu dưới da, gây ngứa ngáy ở bàn tay, bàn chân.

Theo các bác sĩ chuyên khoa, tổ đỉa cũng giống như những thể bệnh chàm khác thường có tiến triển dai dẳng, phát triển thành mãn tính và dễ dàng tái phát nếu tiếp xúc với những yếu tố thuận lợi. Bệnh có thể gặp ở bất cứ đối tượng nào kể cả trẻ nhỏ, và nữ giới sẽ có tỉ lệ mắc bệnh cao hơn nam giới.

Tuy không nguy hiểm cho tính mạng như tổ đỉa lại gây ra những phiền toái trong cuộc sống, sinh hoạt cho người bệnh. Đặc biệt, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và tâm lý của người bệnh, thậm chí dễ bị bội nhiễm vì vị trí khu trú của bệnh thường ở vùng tay chân, nơi mà thường xuyên phải tiếp xúc với những yếu tố như hóa chất, chất tẩy rửa.

Nguyên nhân bị tổ đỉa

Hiện tại, các nhà nghiên cứu vẫn chưa thể xác định chính xác và cụ thể nguyên nhân gây bệnh tổ đỉa. Tuy nhiên, theo các bác sĩ chuyên khoa da liễu có một số yếu tố làm tăng nguy cơ khởi phát tổ đỉa như:

  • Do di truyền: Nếu gia đình bạn có người mắc tổ đỉa hoặc một số  bệnh da liễu khác thì tỉ lệ mắc bệnh của bạn sẽ cao hơn so với người khác.
  • Dị ứng với  hóa chất: Một số người bị dị ứng với mỹ phẩm, phấn hoa, hóa chất, bụi bẩn,… khi tiếp xúc cũng có thể khiến da bị kích ứng da, sinh bệnh.
  • Bị tổ đỉa do nhiễm khuẩn: Đất, nước bẩn khi tiếp xúc lâu dài sẽ khiến da viêm, tăng nguy cơ mắc bệnh.
  • Do cơ địa: Cơ địa nhạy cảm, sức đề kháng yếu, chế độ sinh hoạt, ăn uống không đều độ… cũng là điều kiện để tổ đỉa phát sinh.
  • Rối loạn thần kinh giao cảm: Tình trạng này khiến tăng tiết mồ hôi chân và tay. Tăng nguy cơ gây bệnh tổ đỉa cũng như một số bệnh ngoài da khác.
  • Do thuốc: Sử dụng thuốc trong thời gian dài, lạm dụng khiến hàng rào bảo vệ da tổn thương, các dị nguyên xâm nhập và khởi phát bệnh.
  • Do nấm kẽ chân: Nấm khi xâm nhập sẽ ăn mòn và làm da suy yếu, dễ bị kích ứng khi tiếp xúc với các dị nguyên hay ma sát…
  • Những yếu tố nguy cơ khác: Tâm lý căng thẳng, suy giảm hệ miễn dịch, rối loạn nội tiết, thời tiết nóng ẩm, vệ sinh không đúng cách, qua loa…

Triệu chứng của tổ đỉa

Những triệu chứng điển hình, thường gặp của bệnh như:

  • Da người bệnh xuất hiện những mụn nước nhỏ li ti từ 1-2mm sâu dưới da, cảm thấy cứng chắc khi sờ. Mụn nước thường khu trú tại lòng bàn tay, mu bàn tay, ngón tay, ngón chân. Khi bệnh tiến triển thêm các mụn nước sẽ gộp lại thành đám bọng nước.
  • Khi mụn nước bị nhiễm khuẩn, mụn này sẽ bị sưng đỏ, chuyển sang màu đục kèm với tình trạng sưng hạch bạch huyết, sốt kéo dài.
  • Ngứa ngáy dữ dội, ở những vị trí xuất hiện mụn nước, sưng tấy, nóng rát, đau.
  • Khi mụn nước xẹp sẽ đóng thành vảy, da trở nên khô.
  • Khi bệnh kéo dài có thể khiến móng chân, móng tay bị thay đổi hình dạng, sưng hạch bạch huyết.

Nếu đột ngột có những dấu hiệu trên đây, nhất là kéo dài không khỏi bạn nên đến cơ sở y tế để thăm khám.

Bác sĩ Phương cho biết tổ đỉa là bệnh da liễu mãn tính, không nguy hiểm đến tính mạng cũng như sức khỏe của người bệnh. Điều đáng nói là bệnh dễ tái phát, ngoài ra triệu chứng ngứa ngáy, đau rát ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống, giấc ngủ và sinh hoạt.

Biến chứng khi bị tổ đỉa

Tuy không nguy hiểm nhưng nếu bạn thường xuyên cào gãi mạnh để thỏa cơn ngứa cũng như chăm sóc không đúng cách thì rất dễ gây ra biến chứng. Cụ thể:

  • Gây biến dạng móng: Gặp ở những trường hợp bị tổ đỉa ở ngón chân, ngón tay. Lúc này móng có thể bị khô, nứt nẻ và biến dạng móng.
  • Nhiễm trùng da: Nếu cào gãi, chà xát mạnh khiến mụn bị vỡ, chảy dịch và nhiễm trùng. Nhiễm trùng khiến mụn mủ bị sưng đau, nóng rát, thậm chí là diện tích viêm nhiễm lan rộng nếu không kiểm soát.

Đặc biệt, theo các bác sĩ chuyên khoa bệnh có liên quan đến yếu tố di truyền, hệ miễn dịch và chức năng nội tạng nên hoàn toàn không lây nhiễm khi tiếp xúc trực tiếp. Tuy nhiên, nếu cha mẹ bị vảy nến có thể di truyền sang cho con.

Các vị trí dễ bị mắc bệnh? 

Bệnh được phân thành nhiều loại tùy thuộc vào vị trí nốt mụn nước khu trú, đối tượng và dựa vào đặc điểm bệnh học. Cụ thể:

Theo đặc điểm bệnh học, tổ đỉa được chia làm các thể:

  • Thể giản đơn: Tại vùng da bàn tay xuất hiện các mụn nước trong, ẩn sâu trong da không gây ra ngứa nghiêm trọng.
  • Tổ đỉa thể bọng nước: Là tình trạng nặng hơn của thể giản đơn, lúc này những mụn nước nhỏ sẽ gộp thành các bọng nước lớn, gây ngứa dữ dội.
  • Thể nhiễm khuẩn: Các mụn nước khi bị nhiễm khuẩn bên trong sẽ chứa mủ, mafud dục và dễ vỡ, đặc biệt là rất ngứa.
  • Thể khô: Ở thể này, trên da người bệnh không xuất hiện mụn nước nhưng da khô, đỏ, tróc vảy, rát, bệnh thường nặng vào mùa xuân.

Phân loại theo đối tượng:

  • Tổ đỉa ở trẻ em: Với đối tượng này, các triệu chứng thường tập trung ở bàn chân, bàn tay, nách hoặc bẹn… Da mặt của bé sẽ bị ửng đỏ, nổi mụn nước khiến cho trẻ khó chịu, quấy khóc...
  • Tổ đỉa ở người lớn: Chủ yếu xuất hiện ở bàn chân, bàn tay, nhất là các đầu ngón tay, ngón chân gây ngứa ngáy khó chịu, dễ bị nhiễm trùng và bội nhiễm.

Bệnh có thể gặp ở mọi đối tượng kể cả trẻ nhỏ
Bệnh có thể gặp ở mọi đối tượng kể cả trẻ nhỏ

Theo vị trí mụn nước xuất hiện sẽ phân chia tổ đỉa thành: Tổ đỉa ở bàn tay; tổ đỉa ở ngón tay; tổ đỉa ở bàn chân; tổ đỉa ở chân.

Danh sách thuốc chữa bệnh tổ đỉa được nhiều người tin tưởng

Bệnh tổ đỉa có thể được điều trị bằng cách sử dụng các phương pháp y học và dân gian. Tuy nhiên, việc điều trị cụ thể phụ thuộc vào mức độ của bệnh và phương pháp khác nhau. Dưới đây là một số cách chữa bệnh tổ đỉa mà người bệnh có thể tham khảo:

Chữa bệnh tổ đỉa tại nhà:

  • Sử dụng muối: Hòa muối trong nước ấm và rửa vùng da bị tổ đỉa.
  • Rau răm: Nghiền rau răm thành dạng nước, áp dụng lên tổ đỉa.
  • Gừng và tỏi: Nghiền gừng và tỏi, tạo thành pasta và thoa lên vùng bị tổ đỉa.
  • Lá trầu không: Nấu lá trầu không và sử dụng nước để rửa khu vực tổ đỉa.

Thuốc chữa bệnh tổ đỉa:

  • Xanh methylen 1%: Sử dụng dung dịch này để rửa khu vực bị tổ đỉa.
  • Kem bôi: Các loại kem chứa corticosteroid, có thể được áp dụng để giảm ngứa và viêm nhiễm.

Lưu ý: Trước khi sử dụng bất kỳ phương pháp nào, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia.

Danh sách thuốc điều trị bệnh tổ đỉa phổ biến, hiệu quả

Thuốc trị tổ đỉa dạng bôi:

  • Thuốc tím: Chứa kali permanganat, có tác dụng sát trùng và giảm ngứa.
  • Thuốc BSI 1 – 3%: Chứa acid benzoic, acid salicylic, iodide, giúp khử trùng và giảm viêm.
  • Dung dịch Milian: Chứa xanh methylene và tím Gentian, có tác dụng sát khuẩn nhẹ và giảm ngứa.
  • Thuốc bôi tổ đỉa Flucinar: Chứa Fluocinolone, một loại corticosteroid giúp giảm ngứa và viêm nhiễm.

Thuốc trị tổ đỉa dạng uống:

  • Thuốc Clorpheniramin: Là thuốc kháng histamin H1, giúp ức chế các triệu chứng dị ứng như ngứa.
  • Thuốc chữa bệnh tổ đỉa Cefixim: Là một kháng sinh cephalosporin, được sử dụng trong trường hợp có bội nhiễm.
  • Thuốc kháng nấm Griseofulvin: Ngừa sự lây lan và ức chế sự phát triển của một số loại nấm da.

Phòng tránh bệnh học

Người bệnh không được chủ quan với bệnh da liễu mãn tính như tổ đỉa, bởi bệnh rất dễ tái phát và đợt tái sau thường nghiêm trọng hơn. Vì vậy, bạn nên có những cách phòng bệnh phù hợp, đồng thời duy trì những lưu ý này trong thời gian điều trị để sớm cải thiện tình trạng bệnh:

  • Nên tránh những thực phẩm có thể gây dị ứng với cơ thể như hải sản, đậu nành, sữa, trứng…
  • Không tiếp xúc với những vật dụng, đồ dùng dễ gây dị ứng như lông thú nuôi, thú bông, thảm…
  • Giữ vệ sinh bàn tay, bàn chân sạch sẽ, khô ráo không nên để ẩm ướt.
  • Hạn chế tiếp xúc với xi măng, xà phòng, hóa chất, môi trường ô nhiễm… Nếu làm việc trong môi trường có hóa chất hãy dùng đồ bảo hộ để bảo vệ tay chân.
  • Không ngâm chân, tay nhiều với nước mưa, bùn đất bẩn.
  • Che chắn cẩn thận cho da khi ra ngoài để tránh tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.
  • Bổ sung đầy đủ dưỡng chất cho cơ thể, đặc biệt là các loại vitamin và khoáng chất để năng cao sức đề kháng, chống lại những tác nhân gây bệnh xâm nhập.
  • Không thức khuya, căng thẳng sẽ khiến bệnh tổ đỉa dễ phát sinh.
  • Sử dụng các sản phẩm chăm sóc da tay, chân an toàn để cung cấp đủ độ ẩm và bảo vệ da khỏi những tác nhân gây hại.

Bệnh tổ có thể được kiểm soát tốt, ngăn ngừa tái phát nếu như người bệnh phát hiện sớm và điều trị đúng phương pháp. Bởi vậy, khi cơ thể xuất hiện những dấu hiệu tổ đỉa mà chúng tôi đề cập đến trên đây bạn hãy chủ động đến cơ sở y tế thăm khám để có phương hướng điều trị phù hợp nhất. Chúc bạn sức khỏe!

messenger
chat zalo