Nổi Mề Đay

Đã được tư vấn chuyên môn bởi Thầy thuốc ưu tú, Bác sĩ CKII Lê Phương | Chuyên Khoa: Da liễu | Nơi công tác: Trung tâm da liễu đông y Việt Nam
Theo dõi Trung tâm da liễu Đông y Việt Nam goole news

Theo số liệu thống kê, có khoảng 20% dân số Việt Nam mắc các bệnh mề đay, dị ứng. Tình trạng này gây ra cảm giác ngứa ngáy, khó chịu, phù dưới da, ảnh hưởng tới sinh hoạt và cuộc sống của nhiều người. Vậy, bị nổi mề đay nguyên nhân do đâu, dấu hiệu nhận biết và cách khắc phục như thế nào? Trong bài viết bác sĩ Lê Phương sẽ cung cấp đầy đủ các thông tin bệnh nổi mề đay.

Nổi mề đay là gì?

Mề đay hay mày đay (tên tiếng Anh: Urticaria, Hives) là một đợt bùng phát các vết sưng tấy, đỏ nhạt hoặc mảng trên da xuất hiện đột ngột, có thể do phản ứng của cơ thể với một số chất gây dị  ứng hoặc không rõ lý do.

Tình trạng ngứa nổi mề đay có thể xuất hiện ở bất cứ vị trí nào trên cơ thể gồm mặt, môi, lưỡi, tai, cổ họng, lưng, tay, chân... Ban đầu các nốt mày đay xuất hiện ở một vùng da nhỏ, sau đó có thể lan ra khắp cơ thể nếu như không được phát hiện sớm và xử lý kịp thời.

Theo số liệu thống kê, có khoảng 15-25% dân số thế giới bị nổi mề đay ngứa ít nhất một lần trong đời. Đối tượng gặp hơn cả là trẻ sơ sinh, trẻ em dưới 9 tuổi, người lớn trong độ tuổi 30-40. Đặc biệt, các bác sĩ chuyên khoa da liễu cho biết phụ nữ có nguy cơ bị nổi mề đay cao hơn.

Nguyên nhân

Mề đay xảy ra khi cơ thể của bạn phản ứng với chất gây dị ứng và giải phóng histamin và các chất hóa học khác ở dưới bề mặt da, gây ra phản ứng dị ứng và dẫn đến tình trạng sưng và nổi mề đay.

Một số nguyên nhân khiến bùng phát mề đay được các bác sĩ chuyên khoa chỉ ra bao gồm:

  • Di truyền: Nếu gia đình có người bị bệnh mề đay thì nguy cơ bạn mắc bệnh sẽ cao hơn người bình thường.
  • Dị ứng thuốc: Người bệnh dị ứng với các thuốc như: Thuốc kháng sinh, thuốc chống viêm không steroid...
  • Dị ứng thực phẩm: Ví dụ như các loại hạt, động vật có vỏ, trứng, phụ gia thực phẩm, các sản phẩm có nguồn gốc lúa mì, đậu phộng...
  • Dị ứng mỹ phẩm, hóa chất: Sử dụng các sản phẩm mỹ phẩm không phù hợp với làn da, sản phẩm kém chất lượng hoặc tiếp xúc với hóa chất thường xuyên...
  • Côn trùng cắn: Do chất độc trong các loại côn trùng như kiến, ong, nhện...
  • Nguyên nhân khác: Mề đay có thể bùng phát do mạt bụi, mủ cao su, tiếp xúc với một số loại cây như cây tầm ma, cây sồi độc, thường xuân độc, do mắc bệnh mãn tính (bệnh tuyến giáp, lupus)...

** Lưu ý: Trong hơn một nửa trường hợp không tìm thấy nguyên nhân chính xác.

Triệu chứng

Theo bác sĩ Phương, tùy vào cơ địa của mỗi người mà triệu chứng mề đay có sự khác biệt. Tuy nhiên, dưới đây là những dấu hiệu nhận biết điển hình nhất mà bạn cần lưu ý:

  • Ngứa da: Đây là triệu chứng đầu tiên, xuất hiện tình trạng nổi da gà kèm ngứa ngáy, nóng rát.
  • Nổi mẩn, phát ban: Các nốt ban có màu hồng, đỏ hoặc trắng có hình tòn hoặc hình bầu dục, kích thước lớn nhỏ khác nhau, có thể vài mm đến vài inch, rất ngứa và có đốm đỏ xung quanh. Hình dạng của nốt ban giống như bị muỗi đốt, dài giống vết lằn, đôi khi lại chằng chịt giống như mạng nhện.
  • Da vẽ nổi: Da sẽ bị nổi hằn, dễ bị viêm khi giã, cọ xát hoặc vuốt ve.
  • Xuất hiện mụn nước: Người bệnh có thể nổi mụn nước li ti, khi mụn vỡ có thể lây lan ra các vùng da xung quanh.
  • Khó thở: Khi bệnh trở nặng người bệnh sẽ có những dấu hiệu như sốt cao, rối loạn tiêu hóa, trụy tim...
  • Nhiễm trùng: Các tổn thương trên da do gãi nhiều và không được xử lý sẽ dẫn đến tình trạng nhiễm trùng, nặng hơn là hoại tử.

Tuy có tính dai dẳng, thường xuyên khởi phát nhưng bệnh không gây nguy hiểm đến tính mạng của người bệnh.

Các loại mề đay

Khi bị mề đay người bệnh sẽ có triệu chứng ngứa, bỏng rát hoặc châm chích. Thường thì các triệu chứng này sẽ tồn tại trong nhiều giờ, có thể là 24h, thậm chí là lâu hơn trước khi nó mờ dần.

Bệnh mề đay không phải là bệnh truyền nhiễm nên không lây nhiễm cho người khác. Tuy nhiên, bệnh lý da liễu này có xu hướng bộc phát nhiều lần, khiến cho người bệnh gặp rất nhiều khó chịu.

Hiện nay, mề đay được phân thành 4 loại cụ thể:

  • Mề đay thông thường: Gồm nổi mề đay cấp tính và mãn tính. Mề đay cấp tính: Thời gian các triệu chứng tồn tại dưới 6 tuần, biểu hiện thường sẽ biến mất sau vài giờ hoặc vài ngày. Mề đay mãn tính: Thời gian các triệu chứng tồn tại trên 6 tuần, tổn thương trên da sẽ xuất hiện hàng ngày hoặc bùng phát theo đợt.
  • Mề đay vật lý: Là dạng mày đay nguyên nhân do kích thích cơ học, thay đổi nhiệt độ, do ánh nắng mặt trời.
  • Phù mạch: Là dạng mày đay có tổn thương sâu, ảnh hưởng trên phạm vi rộng.
  • Mề đay tiếp xúc: Hình thành khi vùng da của người bệnh tiếp xúc với những tác nhân kích thích.

Biến chứng mề đay

Tuy nhiên, tùy vào cấp độ bệnh mà mề đay có những ảnh hưởng nhất định tới người bệnh. Thông thường mề đay cấp tính sẽ nhanh hết và không gây nhiều tác động tới cơ thể. Nhưng một khi bệnh ở thể mãn tính, triệu chứng ngứa nhiều, thường xuyên xuất hiện có thể gây hiện tượng phù mạch, sốc phản vệ, ảnh hưởng đến giấc ngủ, thẩm mỹ, giảm chất lượng cuộc sống, sinh tâm lý tự ti...

Mề đay ở thể mãn tính nếu không được can thiệp kịp thời sẽ gây ra một số biến chứng như: Thâm nhiễm da, chàm hóa da, phát sinh các bệnh dị ứng khác như viêm da cơ địa, hen suyễn, bệnh chàm...

Chưa kể, một số trường hợp nổi mề đay ở trong đường tiêu hóa sẽ khiến người bệnh bị đau quặn bụng, nôn mửa, tiêu chảy. Nếu xuất hiện ở não sẽ gây ra hiện tượng phù nề não rất nguy hiểm.

Khi cơ thể xuất hiện các triệu chứng dưới đây thì bạn nên chủ động đến cơ sở y tế để gặp bác sĩ ngay:

  • Những triệu chứng mày đay không thuyên giảm sau 2 ngày
  • Các mảng mề đay có dấu hiệu lan rộng
  • Có cảm giác lo lắng về tình trạng bệnh của mình, con mình
  • Mề đay xuất hiện nhiều lần, liên tục
  • Có dấu hiệu sốt nhẹ hoặc người không khỏe
  • Có hiện tượng sưng phù ở dưới da (phù mạch).

Bên cạnh đó, bạn cần được chăm sóc y tế ngay lập tức nếu xuất hiện các biểu hiện sau, hãy gọi tới số điện thoại cấp cứu 115 để được hỗ trợ kịp thời:

  • Bạn có biểu hiện buồn nôn, ói mửa
  • Bị sưng ở niêm mạc miệng, lưỡi, môi, cổ họng
  • Cảm thấy khó thở
  • Da lạnh và ẩm ướt
  • Tim đập loạn nhịp
  • Bị choáng váng hoặc ngất xỉu.

Đây là những dấu hiệu cho thấy bạn đang có phản ứng dị ứng nghiêm trọng, như sốc phản vệ.

Chẩn đoán bệnh học

Để chẩn đoán nổi mề đay bác sĩ có thể dựa vào các triệu chứng lâm sàng của người bệnh hoặc thực hiện các phương pháp xét nghiệm để xác định chính xác nguyên nhân và mức độ bệnh. Cụ thể:

  • Chẩn đoán lâm sàng: Đây là cách chẩn đoán mà bác sĩ sẽ dựa vào khu vực tổn thương, hình thái tổn thương, các triệu chứng cơ năng và mật độ phân bố mày đay. Bên cạnh đó, người bệnh sẽ được hỏi về các vấn đề như: Thời gian bùng phát khi nào? Tần suất và thời gian biến mất của tổn thương ra sao?
  • Chẩn đoán cận lâm sàng: Thực hiện một số xét nghiệm cần thiết như xét nghiệm máu (nhằm xác định số lượng bạch cầu cũng như sự hiện diện của vi khuẩn); sinh thiết da (thực hiện khi nghi ngờ nổi mề đay do phấn hoa, bụi).

Top 5+ cách điều trị nổi mề đay: giảm ngứa, rát hiệu quả

Để trị nổi mề đay tại nhà, bạn có thể thử các phương pháp tự nhiên sau đây:

Cách trị nổi mề đay tại nhà:

  • Chườm lạnh: Chườm lạnh có thể giúp giảm ngứa và sưng do nổi mề đay. Đặt một túi đá đóng gói trong một khăn mỏng và áp dụng lên vùng da bị nổi mề đay trong vài phút.
  • Lá chè xanh: Nấu chè xanh và sau đó đắp lá chè xanh đã nguội lên vùng da bị nổi mề đay. Chất chống vi khuẩn trong lá chè có thể giúp làm dịu da.
  • Lá bạc hà: Nghiền lá bạc hà và áp dụng lên vùng da nổi mề đay. Bạc hà có tác dụng làm mát và giảm ngứa.
  • Nha đam: Lấy gel nha đam và thoa lên vùng da nổi mề đay. Nha đam giúp làm dịu da và giảm sưng.
  • Điều chỉnh chế độ ăn uống: Một số thực phẩm có thể gây kích thích và làm tăng nguy cơ nổi mề đay. Hạn chế thức ăn có thể gây dị ứng và tăng cường chế độ ăn uống giàu chất chống ô nhiễm.
  • Uống đủ nước mỗi ngày: Việc duy trì cơ thể được cung cấp đủ nước có thể giúp da giữ độ ẩm và giảm tình trạng nổi mề đay.

Cách trị nổi mề đay bằng thuốc Tây y:

  • Hydroxyzine: Hydroxyzine là một loại thuốc chống histamine, giúp giảm ngứa và loại bỏ triệu chứng nổi mề đay. Sử dụng theo chỉ định của bác sĩ.
  • Cetirizine: Cetirizine cũng là một loại thuốc chống histamine, được sử dụng để giảm ngứa và mệt mỏi do nổi mề đay. Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.
  • Thuốc bôi Calamine: Calamine là một loại kem chứa kẽm, có tác dụng làm dịu da và giảm ngứa. Áp dụng một lượng mỏng lên vùng da bị nổi mề đay.
  • Phenergan: Phenergan, khi sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ, có thể giúp giảm ngứa và mệt mỏi liên quan đến nổi mề đay.
  • Hydrocortisone Cream 1%: Kem Hydrocortisone 1% có thể giúp giảm ngứa và viêm nhiễm. Áp dụng theo hướng dẫn của bác sĩ.

Lưu ý: nếu triệu chứng nổi mề đay kéo dài hoặc trở nên nặng, người bệnh nên tới các cơ sở y tế để thăm khám, tư vấn và điều trị chính xác.

Thuốc trị nổi mề đay hiệu quả, an toàn với da

Thuốc trị nổi mề đay có thể giúp giảm nhanh các triệu chứng như nổi mẩn đỏ và ngứa ngáy. Dưới đây là một số loại thuốc thường được sử dụng:

  • Loratadine (Clarityne): Thuốc uống giúp giảm ngứa nhanh và không gây buồn ngủ.
  • Cetirizin (Zyrtec): Giảm nhanh ngứa ngáy, kích ứng da và sưng phù.
  • Acrivastine (Semprex): Giảm nhanh ngứa và kích ứng da, thích hợp cho mề đay do hóa chất, lông động vật, côn trùng.
  • Phenergan: Dạng bôi giúp giảm triệu chứng ngoài da.

Trong trường hợp mề đay nặng, có thể kết hợp Corticoid như Dexamethason hoặc Prednisolon. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc cần thận trọng để tránh tác dụng phụ.

Lưu ý khi sử dụng thuốc:

  • Không tự y án thuốc mà không có chỉ định của bác sĩ.
  • Tránh lạm dụng thuốc để ngăn chặn tác dụng phụ.
  • Kết hợp thuốc với chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng hợp lý.

Thuốc trị nổi mề đay có tác dụng giảm triệu chứng, nhưng không ngăn chặn cơ chế hình thành dị ứng. Việc duy trì lối sống lành mạnh cũng quan trọng để kiểm soát mề đay trong thời gian dài. Đối với sự chấp thuận và sử dụng thuốc, tư vấn của bác sĩ là quan trọng.

Lưu ý trong điều trị bệnh

Việc chăm sóc da, cơ thể, xây dựng chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý khi bị mề đay là điều vô cùng quan trọng, bởi những yếu tố này có thể giúp bệnh sớm cải thiện hoặc có thể làm cho bệnh trở nên nghiêm trọng và kéo dài hơn.

Trong sinh hoạt, những người bị nổi mề đay cần kiêng:

  • Không gãi ngứa, bởi khi gãi dưới tác động của móng tay nếu bạn gãi mạnh sẽ khiến da bị trầy xước, tăng nguy cơ bội nhiễm.
  • Không lạm dụng thuốc mà cần phải thực hiện theo đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
  • Hạn chế sử dụng các loại mỹ phẩm, kem bôi sữa tắm.
  • Nên kiêng gió và tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời.
  • Không tiếp xúc với các loại thú cưng, đồng thời hãy vệ sinh thú nuôi hàng ngày, tẩy giun định kỳ, tiêm phòng đầy đủ.

Người bị nổi mề đay nên ăn gì, kiêng gì?

Nổi mề đay là một tình trạng da có thể gặp trong một số tình huống khác nhau, và nguyên nhân cũng đa dạng. Tuy nhiên, việc thay đổi chế độ ăn uống có thể giúp giảm triệu chứng mề đay. Dưới đây là một số gợi ý:

Nổi mề đay kiêng gì?

  • Nhóm đồ ăn chứa nhiều muối và đường: Thực phẩm giàu muối và đường có thể gây kích thích và làm tăng nguy cơ ngứa.
  • Nhóm đồ ăn cay nóng: Thực phẩm cay nồng có thể kích thích da và làm tăng cảm giác ngứa.
  • Đồ ăn có lượng đạm cao: Thực phẩm có hàm lượng đạm cao có thể gây kích ứng da.
  • Các chất kích thích: Thuốc lá, cà phê, rượu và các chất kích thích khác có thể làm tăng tình trạng ngứa.

Nổi mề đay nên ăn gì?

  • Thực phẩm chứa nhiều vitamin A: Cà rốt, bí ngô, cà chua và thực phẩm giàu vitamin A có thể giúp cải thiện sức khỏe da.
  • Nhóm vitamin B: Thực phẩm như thịt, cá, hạt, và rau xanh chứa nhiều vitamin B, có thể giúp cải thiện tình trạng da.
  • Nhóm vitamin C: Cam, dâu, cà chua và các loại trái cây khác giàu vitamin C, giúp tăng cường collagen và hỗ trợ sức khỏe da.

Các kiêng kỵ khác trong sinh hoạt:

  • Tránh tiếp xúc với chất gây kích ứng: Hạn chế tiếp xúc với chất tẩy rửa mạnh, hóa chất và các chất cảm nhận mạnh mẽ khác.
  • Tránh nhiệt độ và độ ẩm cực đoan: Nhiệt độ cao và độ ẩm thấp có thể làm tăng nguy cơ ngứa.
  • Chú ý đến chất liệu quần áo: Chọn quần áo thoáng khí và chất liệu mềm mại để tránh kích ứng da.
  • Kiểm soát căng thẳng: Căng thẳng có thể gây kích thích cho da, vì vậy quản lý căng thẳng là quan trọng.

Lưu ý: trước khi thay đổi trong chế độ ăn uống hoặc sinh hoạt hàng ngày, người bệnh nên trao đổi lại với bác sĩ hoặc chuyên  gia y tế để đảm bảo rằng phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.

Phòng tránh bệnh mề đay

Bạn có thể phòng tránh nổi mề đay khi đã hiểu rõ các yếu tố gây bệnh mà chúng tôi kể trên. Theo đó, bạn hãy thực hiện những điều sau để ngừa bệnh, đồng thời hỗ trợ giảm thiểu nguy cơ bệnh tái lại.

  • Không nên dùng các loại thực phẩm có khả năng dị ứng cao như hải sản, trứng, đậu phộng... Bên cạnh đó, nếu cơ địa nhạy cảm bạn nên hạn chế dùng cà phê đặc, trà đặc, rượu bia.
  • Giữ vệ sinh da, nên mặc quần áo được làm bằng chất liệu thông thoáng, rộng rãi.
  • Giữ cho môi trường sống và làm việc được sạch sẽ, khô thoáng để loại bỏ các yếu tố có thể gây dị ứng như mạt bụi, phấn hoa...
  • Giữ ấm cơ thể khi trời lạnh, hạn chế các hoạt động thể thao làm tăng thân nhiệt, đổ nhiều mồ hôi.
  • Bôi kem chống nắng, sử dụng áo chống nắng, khẩu trang, ô/ dù khi ra ngoài.
  • Không tắm nước quá nóng vì mề đay dễ bị kích hoạt bởi nhiệt độ cao.
  • Sử dụng mỹ phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, phù hợp với làn da để tránh kích ứng.

Nổi mề đay là một bệnh lý về da ảnh hưởng không nhỏ tới cuộc sống, tâm lý của người bệnh. Thậm chí nếu bệnh ở giai đoạn mãn tính không được xử lý kịp thời còn có thể gây ra biến chứng nguy hiểm. Vì vậy, hãy chủ động thăm khám nếu xuất hiện tình trạng nổi mề đay kéo dài để có phương pháp khắc phục an toàn và tối ưu nhất.

messenger
chat zalo